Yemen Krizinde Suudi Arabistan ve İran’ın Bölgesel Güç Mücadelesi

Yemen Krizinde Suudi Arabistan ve İran’ın Bölgesel Güç Mücadelesi


Ali SEMİN
BİLGESAM Orta Doğu Uzamanı

 

Özet:

Yemen coğrafi olarak kuzeyden ‎Suudi Arabistan, doğudan ise Umman ile komşudur. ‎Yemen’in güneyinde Aden Körfezi ve Arap Denizi, ‎batısında Kızıldeniz yer almaktadır. Dünya petrolünün ‎yüzde sekizinin, 40 kilometre genişliğindeki Babul Mendeb ‎Boğazı’ndan deniz yoluyla geçmesi, Yemen’in jeopolitik önemini artırmaktadır. Babul Mendeb, ‎Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlamaktadır. Bununla birlikte boğaz, Hint ‎Okyanusu ile Güneydoğu Asya’yı Süveyş Kanalı yoluyla ‎Akdeniz’e ve Avrupa’ya bağlayan, dünyanın en önemli ‎deniz ticaret yollarından biridir. Boğaz, ‎Afrika ile Arap Yarımadası’nı birbirinden ayırmakta ve ‎boğazın, Kuzeydoğu kıyısında Yemen, Güneybatı kıyısında ise ‎Cibuti yer almaktadır.‎

Orta Doğu’da 2010 yılında başlayan Arap uyanışı süreci, Tunus, Mısır, Libya ve Yemen’de rejim değişikliğiyle sonuçlanmıştır. Yemen’de 1978 yılından beri iktidarda olan Ali Abdullah Salih, Kasım 2011’de Suudi Arabistan’ın girişimiyle Cumhurbaşkanlığı koltuğunu yardımcısı olan Hadi'ye devretmiştir. Bu bağlamda Cumhurbaşkanlığı koltuğunu Hadi’nin devralmasıyla birlikte Yemen’in başkenti Sanaa’da, İran destekli Husiler ayaklanarak ülkenin yönetimini ele geçirmiştir. Husiler’in başkent Sanaa’da bulunan tüm hükümet kurumlarını kontrol etmesinin ardından, Suudi Arabistan öncülüğünde kurulan Arap koalisyonu, 26 Mart 2015’te Yemen’e hava operasyonu başlatmıştır. Suudi Arabistan’ın başlattığı hava operasyonunun, İran’ın Şii ekseni üzerinden başta Yemen olmak üzere, Orta Doğu’daki yayılmacı politikasına karşı bölgesel bir güç rekabeti olarak nitelenebilir.


Anahtar Kelimeler:
Yemen, Orta Doğu, Husiler, İran, Suudi Arabistan

 

Abstract

Yemen is neighbor to Saudi Arabia from the North and it is neighbor to Oman from the East. The Gulf of Aden and the Arabian Sea lies to South of Yemen while the Red Sea lies to the West. Crossing of over eighty percent of the world's petroleum from Babel Mandeb Strait, 40 kilometers wide, increases Yemen’s geopolitical importance. Babul Mendeb connects the Red Sea to the Gulf of Aden. In addition to this, Bosphorus is one of the world's most important maritime trade routes, which links Indian Ocean and Southeast Asia to Mediterranean and Europe, by Suez Canal. Bosphorus separates Africa and the Arabian Peninsula, Yemen is on the Northeast coast while Djibouti is being on the West coast.

Arab revival process in the Middle East starting from 2010, had been concluded with regime change in Tunisia, Egypt, Libya and Yemen. Ali Abdullah Saleh, who has been in power since 1978 in Yemen, handed over the Presidential seat to Hadi, asisstant of him, with the initiative of Saudi Arabia, in November 2011. By Hadi’s taking over of the Presidential chair, İran-backed Houthis, rebelled in Sanaa and captured the administraiton of the country. Folowing to Houthis had to control all government agencies in Sanaa, Saudi -led Arab coalition launched an air operation to Yemen on March 26, 2015. Saudi-led air operation could be seen as regional power competition against to Iran’s Shia based expansionist policy in the Middle East, mainly Yemen.

Keywords: Yemen, Middle East, Houthis, Iran, Saudi Arabia